De wettelijke jaarrekeningcontrole verwijst naar de jaarrekeningcontrole die op basis van de wet verplicht is. Dit is het geval wanneer een onderneming als middelgroot of groot wordt gezien. De wettelijke jaarrekeningcontrole dient een maatschappelijk doel. Hierdoor biedt het proces zekerheid aan stakeholders zoals banken, aandeelhouders en de belastingdienst over de betrouwbaarheid en het getrouwe beeld van de jaarrekening.
De wettelijke grondslag
Een wettelijke controle is een door de wet (2:393 BW) voorgeschreven onderzoek van de jaarrekening door een extern controlerend accountant met Wta-vergunning, verleend door de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Het doel is het verkrijgen van een redelijke mate van zekerheid dat de jaarrekening vrij is van materiële afwijkingen als gevolg van fouten of fraude. Vervolgens verstrekt de controlerend accountant de controleverklaring .
Wettelijke criteria (drempelwaarden)
Niet elke onderneming is controleplichtig. Een onderneming is namelijk pas controleplichtig als de onderneming minimaal twee boekjaren op rij voldoet aan twee van de drie onderstaande criteria:
- Activa: een balanstotaal van € 7.500.000 of meer
- Netto-omzet: een netto omzet van € 15.000.000 of meer
- Personeel: een gemiddeld aantal fulltime medewerkers (fte) van 50 of meer
Consolidatie
Bij het bepalen of een onderneming controleplichtig is dient niet alleen gekeken te worden naar de cijfers van één van de maatschappijen. Indien er sprake is van een groep of concern, moet u de cijfers van alle maatschappijen binnen de groep bovendien meetellen (consolideren).
Er wordt dan gekeken naar de geconsolideerde cijfers. Hierdoor kan het voorkomen dat een maatschappij op zich zelf niet voldoet aan de criteria, maar als groep wel. Dan is er toch sprake van controleplicht.
Meer informatie over de consolidatie leest u in het volgende artikel: Wat is een consolidatiekring?
Toepasselijke verslaggevingsstelsels: RJ versus IFRS
De controle wordt altijd uitgevoerd tegen een specifiek verslaggevingsstelsel, deze dient als norm voor de controle. In Nederland kennen we doorgaans twee verslaggevingsstelsels:
Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving (RJ): Dit is de Nederlandse standaard (Titel 9 Boek 2 BW). De meeste middelgrote en grote niet-beursgenoteerde ondernemingen rapporteren onder de RJ.
International Financial Reporting Standards (IFRS): Dit is de internationale standaard en is verplicht voor beursgenoteerde ondernemingen. Deze worden doorgaans ook vrijwillig toegepast door grote concerns, om internationale vergelijking te garanderen.
Combinatie bij consolidatie
Binnen concernstructuren komt het regelmatig voor dat er een combinatie van beide standaarden van toepassing is. Een Nederlandse holding kan bijvoorbeeld rapporteren op basis van de Nederlandse RJ, terwijl de geconsolideerde jaarrekening (vanwege buitenlandse aandeelhouders of dochters) wordt opgesteld conform IFRS. De controlerend accountant dient in deze scenario’s expertise te bezitten van beide stelsels en de onderlinge aansluitingen.
Verantwoordelijkheden in het controleproces
Binnen een controleproces zijn er duidelijke scheidingen van de verantwoordelijkheden voor het bestuur van de onderneming en de controlerend accountant:
Het bestuur is primair verantwoordelijk voor het opstellen van de jaarrekening, het bestuursverslag en het inrichten van een betrouwbare interne beheersing om fouten en fraude te voorkomen.
De controlerend accountant is verantwoordelijk voor het uitvoeren van de controle conform de Nederlandse controlestandaarden (NV COS). De accountant is onafhankelijk en oordeelt of de jaarrekening voldoet aan de verslaggevingsregels.
Wettelijke deadlines voor de jaarrekening
Voor controleplichtige rechtspersonen gelden strakke wettelijke termijnen voor het opmaken en deponeren van de jaarcijfers:
Opmaken van de jaarrekening: Het bestuur van een NV of BV moet binnen 5 maanden na afloop van het boekjaar de jaarrekening opmaken (artikel 2:101 en 210 BW), met een maximale verlenging van 5 maanden. Vervolgens moet de vergadering binnen 2 maanden te worden vastgesteld (2:218 BW);
Deponeren bij de KVK: Degecontroleerde en vastgestelde jaarrekening moet uiterlijk 8 dagen na vaststelling worden gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel. De uiterlijke termijn van deponeren is 12 maanden na afloop van het boekjaar (doorgaans 31 december).
Lees ook de volgende artikelen
- IT en de accountantscontrole: waarom automatisering cruciaal is geworden
- Risicoanalyse binnen de accountantscontrole: de basis van een betrouwbare controle
- Continuïteit in de jaarrekening: gerede twijfel, materiële onzekerheid en de controleverklaring
- Digitale aanleverlijsten: efficiënter samenwerken tijdens de accountantscontrole
- Wat bepaalt de kosten van een accountantscontrole?
- Complete gids accountantscontrole: verplichting, kosten en aanpak